Tôi từng đảm nhận công việc HR cho công ty và đã xem qua khá nhiều CV, vì vậy tôi hiểu vì sao những công việc làm thêm như phục vụ cà phê, thu ngân, bán hàng hay tạp vụ thường được khuyên là không nên đưa vào CV nếu chúng không liên quan đến vị trí ứng tuyển. Khi tuyển một vị trí SEO chẳng hạn, giữa rất nhiều CV, những dự án đã làm, kinh nghiệm với website hay các công cụ SEO chắc chắn sẽ thu hút sự chú ý hơn một dòng kinh nghiệm phục vụ cà phê.
Nhưng gần đây tôi xem được một ý kiến khiến mình nghĩ lại: “Nếu một sinh viên chấp nhận làm một công việc nhàm chán, không liên quan đến chuyên môn trong một thời gian dài, tại sao lại cho rằng điều đó không đáng được đánh giá?” Tôi thấy câu hỏi này khá đúng.
Một sinh viên chỉ làm phục vụ cà phê vài tháng thì có lẽ thông tin ấy không nói lên quá nhiều điều, nhưng nếu một người vừa học đại học vừa duy trì công việc đó trong hai hoặc ba năm thì tôi nghĩ chúng ta không nên đơn giản gọi đó là “việc vặt”. Công việc ấy không giúp họ có thêm kinh nghiệm SEO, marketing hay lập trình, nhưng nó cho thấy họ đã từng đi làm thực sự.
Họ biết cảm giác phải đúng giờ, biết có những ngày không muốn đi làm nhưng vẫn phải đi, biết làm những công việc lặp đi lặp lại, biết chịu trách nhiệm khi mình làm sai và biết cách làm việc với những người khác. Đặc biệt, với một sinh viên mới ra trường, những điều đó không hẳn là nhỏ.
Bởi khi xem CV của một người chưa có kinh nghiệm, đôi khi chúng ta sẽ thấy rất nhiều chứng chỉ, khóa học, hoạt động ngoại khóa và những kỹ năng được liệt kê rất đẹp. Nhưng những thứ đó chưa chắc cho chúng ta biết người ấy có thực sự biết làm việc hay không, trong khi đó một người đã duy trì một công việc bán thời gian trong vài năm, đồng thời vẫn hoàn thành việc học, ít nhất cho thấy họ đã có một khoảng thời gian sống trong môi trường lao động thực tế.
Hai hoặc ba năm phục vụ khách hàng, đứng quầy, làm việc theo ca, chịu áp lực vào những giờ cao điểm hay xử lý những chuyện rất nhỏ nhặt mỗi ngày không biến họ thành chuyên gia trong bất kỳ lĩnh vực nào. Nhưng nó cho thấy họ đã từng đi làm, biết cảm giác phải đúng giờ, biết có những ngày không muốn đi làm nhưng vẫn phải đi, biết một công việc có những phần rất nhàm chán nhưng mình vẫn phải hoàn thành, biết cách làm việc với người khác và chịu trách nhiệm khi mình làm sai.
Quan trọng hơn cả là họ đã duy trì được một công việc trong một khoảng thời gian đủ dài, đối với một người đã đi làm nhiều năm, những điều này có thể chẳng có gì đặc biệt. Nhưng với một sinh viên mới ra trường, khi kinh nghiệm chuyên môn còn rất ít, tôi nghĩ đó vẫn là những điều đáng được nhìn nhận. Không phải như một kinh nghiệm chuyên môn, mà như một dấu hiệu cho thấy người đó đã từng làm việc, từng có trách nhiệm với một công việc và hiểu phần nào những gì đang chờ đợi mình ở môi trường đi làm.
Tôi nghĩ trước đây mình và có lẽ nhiều người làm tuyển dụng thường nhìn những công việc ấy từ câu hỏi: “Nó có liên quan đến vị trí đang tuyển không?”, nếu câu trả lời là không thì bỏ qua ngay lập tức.
Nhưng giờ đây có lẽ tôi nên đặt thêm một câu hỏi khác: “Công việc này nói cho tôi biết điều gì về ứng viên?”
Không phải để biến việc phục vụ cà phê thành kinh nghiệm chuyên môn, một người làm phục vụ hai năm không vì thế mà có kinh nghiệm SEO hai năm. Nhưng việc họ đã làm công việc ấy đều đặn trong hai năm lại có thể nói lên tính kỷ luật, sự ổn định, khả năng chịu áp lực và trách nhiệm với công việc.
Vì vậy sau khi đứng ở cả hai phía, vừa là người từng xem CV với tư cách HR, vừa là người nhìn câu chuyện này từ phía ứng viên, tôi nghĩ quan điểm hợp lý hơn có lẽ không phải là “nên ghi” hay “không nên ghi”.
CV vẫn nên ưu tiên những kinh nghiệm liên quan trực tiếp đến vị trí ứng tuyển, nếu bạn đã có nhiều kinh nghiệm chuyên môn thì những công việc làm thêm không liên quan có thể được rút gọn hoặc bỏ đi. Nhưng với một sinh viên mới ra trường, nếu họ đã dành một phần đáng kể những năm đại học để làm một công việc tưởng như rất bình thường, tôi nghĩ nó vẫn đáng được nhìn nhận, ít nhất như một phần trong hành trình của họ.
Bởi kinh nghiệm phục vụ cà phê không khiến một ứng viên SEO giỏi SEO hơn, nhưng việc một sinh viên vừa học vừa làm công việc ấy trong suốt vài năm có thể cho tôi thêm một lý do để tin rằng người đó biết cách đi làm, nhất là với một người mới bước vào thị trường lao động, đó cũng là một kinh nghiệm đáng giá.
