Ngày nay, để tạo ra một website chúng ta không nhất thiết phải biết lập trình, WordPress, các page builder, CMS và rất nhiều công cụ khác đã khiến việc dựng một website trở nên dễ hơn trước rất nhiều. Bạn có thể kéo thả một section, thay một bức ảnh, sửa một đoạn chữ hay tạo một landing page mà không cần mở một dòng code.
Nhưng làm được một website và làm được một website có ích là hai chuyện khác nhau.
No-code giúp chúng ta không phải trực tiếp viết code cho rất nhiều công việc, nhưng nó không làm cho những kiến thức phía sau một website biến mất. Bạn vẫn cần biết domain là gì, hosting hoạt động ra sao, website được cấu tạo như thế nào, theme và plugin có vai trò gì, vì sao một website chậm, vì sao một plugin có thể gây xung đột, hay vì sao một thay đổi nhỏ trên giao diện lại có thể ảnh hưởng đến SEO và trải nghiệm người dùng.
Bạn có thể chỉ mất vài giờ để dựng xong một trang web, nhưng để biết trang web đó cần có những gì, nội dung nào nên đặt trước, người dùng sẽ đi đâu sau khi vào trang chủ, tại sao khách hàng không để lại thông tin hay vì sao một website rất đẹp nhưng gần như không tạo ra kết quả, lại là một câu chuyện khác.
Đó cũng là khác biệt giữa việc sử dụng một công cụ và việc thực sự làm website. Vậy nếu muốn dùng nền tảng no-code một cách hiệu quả, người làm website cần biết gì?
1. Người làm website cần hiểu người dùng
Theo tôi, điều đầu tiên cần biết không phải là công nghệ mà là người dùng.
Trước khi bắt đầu làm một website, cần hiểu người truy cập website là ai và họ đến đó để làm gì. Họ đang tìm thông tin, tìm sản phẩm, muốn xem bảng giá, muốn đặt lịch hay chỉ đơn giản là tìm số điện thoại để liên hệ?
Một website bán nội thất sẽ không thể tổ chức giống một website của phòng khám, website khách sạn cũng không nên được xây dựng giống website của một công ty xây dựng. Website của một nhà hàng có thể cần menu, địa chỉ, giờ mở cửa và chức năng đặt bàn, một website dịch vụ B2B lại có thể cần tập trung vào năng lực, những dự án đã thực hiện, quy trình làm việc và biểu mẫu liên hệ.
Công nghệ phía sau có thể giống nhau, nhưng cách tổ chức website thì không, vì vậy người làm website cần hiểu một chút về trải nghiệm người dùng. Không nhất thiết phải trở thành một UX designer, nhưng phải biết đặt mình vào vị trí của người truy cập.
Nếu tôi là khách hàng, tôi sẽ tìm thông tin này ở đâu? Tôi có hiểu nút này dùng để làm gì không? Tôi có phải click quá nhiều lần để tìm thứ mình cần không? Trên điện thoại, tôi có đọc được nội dung này không?
Những câu hỏi tưởng như rất đơn giản đó lại quyết định website có dễ sử dụng hay không.
2. Hiểu cấu trúc của website
Sau người dùng là đến cấu trúc của website.
Người làm website cần biết thông tin nào quan trọng, thông tin nào nên đưa lên trước, tiêu đề nào cần nổi bật và một trang dịch vụ nên có những nội dung gì. Website không chỉ là vài trang được đặt cạnh nhau, nó cần có một cấu trúc hợp lý để cả người dùng lẫn công cụ tìm kiếm đều có thể hiểu được:
- Trang chủ dẫn đến đâu?
- Các dịch vụ được chia như thế nào? Bài viết liên quan đến sản phẩm hay dịch vụ nào?
- Menu nên có bao nhiêu mục?
- Nội dung nào cần xuất hiện ngay trên trang đầu tiên và nội dung nào có thể để người dùng tìm hiểu sâu hơn?
Nếu ngay từ đầu cấu trúc đã không hợp lý thì về sau càng làm càng khó sửa, đây cũng là lý do người làm website không thể chỉ quan tâm đến giao diện.
3. Hiểu SEO
Website cuối cùng vẫn phải có nội dung, phải có cấu trúc và quan trọng hơn là phải có khả năng được tìm thấy. Đây cũng là lý do tôi cho rằng người làm website cần hiểu SEO, ngay cả khi công việc chính của họ không phải là một SEOer.
SEO không chỉ đơn giản là cài một plugin rồi nhập từ khóa vào ô Focus Keyword.
Người làm website cần hiểu người dùng đang tìm kiếm điều gì. Họ đang tìm thông tin hay đang có nhu cầu mua? Họ đang tìm một sản phẩm cụ thể hay đang tìm một giải pháp? Trang nào nên xuất hiện trên Google? Các trang trong website nên liên kết với nhau như thế nào? Nội dung nào cần được cập nhật?
Những câu hỏi này liên quan trực tiếp đến cách chúng ta xây dựng một website ngay từ đầu, nếu hiểu người dùng đang tìm gì, chúng ta sẽ biết một trang nên trả lời câu hỏi nào, nội dung nào cần đặt ở đâu và các trang trong website nên liên kết với nhau ra sao.
Một website có thể rất đẹp, nhưng nếu Google không hiểu website đang nói về điều gì, người dùng tìm kiếm cũng không thể tìm thấy thì cái đẹp đó không giải quyết được nhiều vấn đề. Ngược lại, một website không cần quá cầu kỳ nhưng có cấu trúc rõ ràng, nội dung tốt và phù hợp với nhu cầu tìm kiếm của người dùng vẫn có thể tạo ra giá trị rất lớn.
4. Hiểu dữ liệu
Hiểu SEO thôi vẫn chưa đủ, người làm website cũng cần biết nhìn vào dữ liệu. Bạn không cần trở thành một data analyst, nhưng ít nhất phải biết website có bao nhiêu người truy cập, họ đến từ đâu, trang nào được xem nhiều, người dùng rời đi ở bước nào và có bao nhiêu người thực hiện hành động mà website mong muốn.
Nhìn vào những dữ liệu đó, chúng ta có thể hiểu thêm người dùng đang tìm kiếm điều gì, họ đang ở giai đoạn nào và nội dung hiện tại của website có thực sự đáp ứng được nhu cầu đó hay không. Website có bao nhiêu người truy cập không phải là con số duy nhất cần quan tâm. Quan trọng hơn là họ đến từ đâu, họ xem trang nào, họ rời đi ở đâu và có thực hiện hành động mà website mong muốn hay không.
Một website dịch vụ có thể không cần hàng chục nghìn lượt truy cập mỗi tháng. Nhưng nếu những người truy cập đó thực sự có nhu cầu và website tạo ra được những cuộc gọi, tin nhắn hay yêu cầu tư vấn thì nó vẫn đang làm đúng công việc của mình. Ngược lại, một website có rất nhiều lượt truy cập nhưng không ai thực hiện bất kỳ hành động nào thì cũng cần phải xem lại.
5. Hiểu công nghệ ở mức đủ để vận hành
Không biết lập trình không có nghĩa là có thể hoàn toàn bỏ qua những thứ như domain, hosting, WordPress, theme, plugin, database, tốc độ tải trang, bảo mật hay sao lưu.
Khi website gặp lỗi, bạn ít nhất phải biết vấn đề có thể nằm ở đâu. Khi website chậm, phải biết kiểm tra từ hình ảnh, plugin, hosting cho đến cách website được xây dựng. Khi một plugin gây xung đột, phải biết cách khoanh vùng vấn đề thay vì thử từng thứ một cách ngẫu nhiên.
No-code làm cho việc xây dựng website dễ hơn và AI cũng đang làm cho rất nhiều công việc trước đây cần người có chuyên môn kỹ thuật trở nên dễ tiếp cận hơn. Có thể không tự sửa được tất cả, nhưng phải đủ hiểu để biết mình đang gặp vấn đề gì và cần tìm đúng người để xử lý phần nào.
- Plugin này có thực sự cần không?
- Tính năng này có giúp người dùng không?
- Hiệu ứng này có làm website tốt hơn hay chỉ khiến website nặng hơn?
- AI đề xuất điều này có phù hợp với dự án không?
- Template này đẹp, nhưng có phù hợp với ngành nghề và cách khách hàng sử dụng website không?
Đó là những câu hỏi mà không một công cụ kéo thả nào có thể trả lời thay bạn hoàn toàn. Công cụ có thể giúp chúng ta làm nhanh hơn, nhưng nó không tự quyết định được đâu là thứ nên làm và đâu là thứ không nên làm.
Tôi không nghĩ tương lai của việc làm website là ai cũng phải trở thành lập trình viên. Nó sẽ chuyển từ câu hỏi “Làm thế nào để viết được code?” sang câu hỏi “Làm thế nào để tạo ra một website giải quyết đúng vấn đề?”.
Đó cũng là lý do tôi cho rằng no-code không làm cho nghề website trở nên dễ dàng hơn như nhiều người vẫn nghĩ, nó chỉ hạ thấp rào cản để bắt đầu. Còn để làm tốt, bạn vẫn phải hiểu: con người, nội dung, cấu trúc, trải nghiệm, SEO, công nghệ, dữ liệu và còn nhiều điều khác.
Và quan trọng nhất là biết đặt câu hỏi: Website này được tạo ra để giải quyết vấn đề gì?
Khi trả lời được câu hỏi đó, việc chọn WordPress hay một nền tảng khác, dùng theme nào, page builder nào, plugin nào hay có cần viết thêm code hay không sẽ trở thành những quyết định phía sau. Còn nếu chưa biết website cần giải quyết vấn đề gì mà đã bắt đầu bằng việc chọn một template thật đẹp, thì dù có biết code hay không, chúng ta vẫn có thể đang bắt đầu sai từ đầu.
