Có một loài chim chỉ hót một lần trong đời. Nó bay đi tìm bụi mận gai sắc nhọn nhất, rồi tự lao ngực mình vào chiếc gai ấy. Trong những giây phút đau đớn cuối cùng, nó cất lên tiếng hót đẹp nhất mà thế gian từng được nghe.
Tiếng chim hót trong bụi mận gai là một trong những cuốn tiểu thuyết tôi yêu thích nhất. Colleen McCullough đã biến một mối tình cấm kỵ thành một bản tình ca về những lựa chọn và cái giá con người phải trả cho điều mình khao khát nhất. Điều còn lại sau tất cả không phải là sự tiếc nuối, mà là sự thấu hiểu rằng con người luôn phải đánh đổi để có được điều mình khao khát nhất.
Colleen McCullough
Colleen McCullough (1937–2015) là một nhà văn, nhà nghiên cứu thần kinh và nhà giáo người Úc. Bà được biết đến nhiều nhất qua tiểu thuyết Tiếng chim hót trong bụi mận gai, một trong những tác phẩm bán chạy nhất thế kỷ XX. Điều làm nên sức hút của Colleen McCullough là khả năng xây dựng những nhân vật có chiều sâu tâm lý. Bà không chia nhân vật thành người tốt hay người xấu, mà để họ đứng trước những lựa chọn khó khăn của cuộc đời.
Tiếng chim hót trong bụi mận gai – Cái giá của lựa chọn
Tiếng chim hót trong bụi mận gai kể về ba thế hệ của gia đình Cleary, những người di cư đến vùng đất hoang dã của nước Úc để tìm kiếm một cuộc sống mới. Xuyên suốt câu chuyện là mối tình kéo dài gần như cả cuộc đời giữa Meggie Cleary và cha Ralph de Bricassart – một linh mục tài năng, đầy tham vọng nhưng cũng luôn bị giằng xé giữa đức tin và trái tim mình.
Có người đọc Tiếng chim hót trong bụi mận gai như một câu chuyện tình, có người nhìn thấy cuộc đấu tranh giữa tình yêu và đức tin và với tôi, đây là cuốn sách về những lựa chọn. Ralph và Meggie không phải là một cặp đôi bị hoàn cảnh chia cắt một cách oan nghiệt, họ luôn có quyền lựa chọn. Ralph chọn Giáo hội, quyền lực và con đường mà ông tin là sứ mệnh của mình. Meggie chọn yêu Ralph, dù biết tình yêu ấy sẽ không bao giờ trọn vẹn. Không ai ép họ phải sống như vậy, nhưng chính những lựa chọn ấy đã tạo nên số phận của mỗi người, họ chấp nhận những gì mình nhận được và cả cái giá phải trả cho khát khao ấy.
Meggie yêu Ralph bằng tất cả những gì mình có, trong một khoảnh khắc cô đã “thắng” Chúa, khi Den ra đời là kết tinh của tình yêu ấy, là minh chứng rằng Ralph – dù là một linh mục – vẫn thuộc về cô theo cách thiêng liêng và trọn vẹn nhất. Nhưng chiến thắng ấy chỉ là tạm thời, cái chết của Den như thể Chúa đã đòi lại tất cả, đứa con mà Meggie xem như món quà của tình yêu cuối cùng cũng trở về với Ngài. Cái giá của việc thách thức đức tin và số phận là nỗi mất mát không gì có thể bù đắp.
Nếu Meggie từng có một khoảnh khắc chiến thắng, thì Ralph dường như chưa bao giờ thật sự thắng. Ông đạt được địa vị mà cả đời theo đuổi trong Giáo hội, có được trọn vẹn trái tim Meggie, nhưng cũng chưa bao giờ thật sự có được cô. Chỉ đến khi ông biết Den là con trai mình thì cũng là lúc cậu đã vĩnh viễn rời xa, mọi quyền lực mọi tham vọng bỗng trở nên quá nhỏ bé trước mất mát ấy.
Điều khiến tôi xúc động nhất là việc hai người yêu nhau suốt cả cuộc đời nhưng không bao giờ cố biến người kia thành của mình. Meggie không bắt Ralph từ bỏ Chúa. Ralph cũng không yêu cầu Meggie phải chờ đợi. Họ gặp nhau, rời xa nhau rồi lại gặp nhau và mỗi lần gặp là một lần cả hai trưởng thành hơn, mang theo những lựa chọn cùng những vết thương của riêng mình.
Cuộc đời không phải lúc nào cũng có đúng và sai tuyệt đối, Ralph chọn Chúa và đánh mất Meggie, còn Meggie chọn tình yêu và phải trả giá bằng Den. Mỗi người đều có được điều mình khao khát, nhưng cũng phải mất đi điều mình yêu thương nhất. Đây chính là ý nghĩa của Tiếng chim hót trong bụi mận gai, tiếng hót đẹp nhất chỉ cất lên khi con chim chấp nhận lao mình vào chiếc gai sắc nhọn. Và con người, đôi khi cũng chỉ chạm đến những điều đẹp đẽ nhất trong cuộc đời bằng chính những mất mát sâu sắc nhất.
Bên cạnh đó tôi cũng rất thích cách Colleen McCullough xây dựng sự tiếp nối giữa các thế hệ, số phận của những người phụ nữ trong gia đình Cleary có nhiều điểm tương đồng. Mẹ của Meggie từng yêu một người đàn ông khác và mang theo mối tình ấy như một ký ức không bao giờ nguôi. Đến Meggie lịch sử dường như lặp lại, cô cũng chọn yêu một người đàn ông không thể thuộc về mình.
Rồi đến cô con gái của Meggie, cô con gái của Meggie giống mẹ ở sự mạnh mẽ trong tình yêu, nhưng lại cá tính, tự do và quyết đoán hơn. Cô trưởng thành trong một thời đại khác, ít bị ràng buộc bởi những khuôn mẫu cũ nên có nhiều cơ hội sống đúng với lựa chọn của mình. Nếu mẹ và bà ngoại đều phải chấp nhận hy sinh vì những khuôn mẫu của thời đại, thì cô gái ấy đã có nhiều tự do hơn để lựa chọn cuộc đời mình.
Có lẽ đó là điều đẹp nhất mà Colleen McCullough muốn gửi gắm, số phận có thể lặp lại qua nhiều thế hệ, nhưng con người không nhất thiết phải sống lại những bi kịch của cha mẹ mình. Mỗi thế hệ đều có cơ hội viết tiếp câu chuyện theo một cách khác.
