Đọc xong Cánh đồng bất tận, điều còn ở lại trong tôi không phải là những bi kịch hay những cú sốc của câu chuyện, mà là cảm giác buồn rất lâu. Một nỗi buồn không dữ dội, không bi lụy, mà lặng lẽ như chính những cánh đồng miền Tây trải dài đến tận chân trời.
Nguyễn Ngọc Tư – Ngòi bút dung dị của miền Tây Nam Bộ
Nguyễn Ngọc Tư là một trong những nhà văn để lại dấu ấn sâu đậm với những trang viết về miền Tây Nam Bộ. Sinh năm 1976 tại huyện Đầm Dơi, tỉnh Cà Mau, chị lớn lên giữa những cánh đồng, con sông và cuộc sống mưu sinh của người dân vùng sông nước. Chính những trải nghiệm ấy đã trở thành nguồn cảm hứng xuyên suốt trong các sáng tác của chị.
Văn của Nguyễn Ngọc Tư không cầu kỳ về ngôn từ nhưng giàu cảm xúc và sức gợi. Chị thường viết về những con người bình dị, những số phận nhỏ bé giữa cuộc sống nhiều nhọc nhằn, để từ đó khắc họa vẻ đẹp của lòng nhân hậu, sự bao dung và khát vọng được yêu thương. Đọc tác phẩm của chị, người ta không chỉ bắt gặp hình ảnh miền Tây với sông nước, đồng ruộng mênh mang, mà còn cảm nhận được những nỗi buồn, niềm hy vọng và tình người lặng lẽ ẩn sau mỗi phận đời.
Cảm nhận sau khi đọc Cánh đồng bất tận
Nguyễn Ngọc Tư không cố gắng biến các nhân vật thành người tốt hay người xấu. Người cha đáng trách nhưng cũng là một con người đầy tổn thương. Sương bị xã hội khinh miệt nhưng vẫn khao khát được sống tử tế. Nương và Điền là những đứa trẻ lớn lên giữa những vết thương mà người lớn để lại. Ai cũng vừa là nạn nhân, vừa vô tình làm tổn thương người khác. Chính điều đó khiến câu chuyện trở nên chân thật đến đau lòng.
Điều khiến tôi yêu thích tác phẩm nhất lại nằm ở những trang cuối.
Đứa bé không cha nhưng chắc chắn được đến trường, sẽ tươi tỉnh và vui vẻ sống đến hết đời, vì được mẹ dạy, là trẻ con, đôi khi nên tha thứ lỗi lầm của người lớn. (Trích tác phẩm)
Hình ảnh ấy khiến tôi nhớ đến cái kết trong tác phẩm Chí Phèo khi Thị Nở “đột nhiên thị thấy thoáng hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắng người qua lại…”. Nếu Nam Cao để lại nỗi ám ảnh về một vòng luẩn quẩn của nghèo đói và bi kịch có thể tiếp diễn qua thế hệ sau, thì Nguyễn Ngọc Tư cũng đặt trước mắt người đọc một câu hỏi day dứt. Đứa trẻ trong bụng Nương có thể sẽ lớn lên giữa những cánh đồng bất tận, không biết cha là ai, mang trên mình một số phận mong manh như chính mẹ của nó.
Thế nhưng, Nguyễn Ngọc Tư không dừng lại ở bi kịch, sau tất cả mất mát Nguyễn Ngọc Tư vẫn không khép lại câu chuyện bằng tuyệt vọng. Hình ảnh đứa trẻ có thể sẽ được sinh ra, được đi học, được dạy biết tha thứ cho lỗi lầm của người lớn giống như một tia sáng rất nhỏ giữa cánh đồng mênh mang. Ánh sáng ấy không đủ xóa đi những đau khổ đã xảy ra, nhưng đủ để người đọc tin rằng con người vẫn có thể lựa chọn lòng bao dung thay vì tiếp tục nuôi dưỡng hận thù.
Có lẽ vì thế mà Cánh đồng bất tận không chỉ là câu chuyện về miền Tây hay về những phận người nghèo khó. Đó còn là lời nhắc rằng, giữa cuộc đời nhiều bất công và tổn thương, điều giúp con người bước tiếp đôi khi chỉ là một chút yêu thương, một sự cảm thông, hay một hy vọng rất nhỏ dành cho thế hệ sau.
Với góc nhìn cá nhân, đây là một trong những tác phẩm văn học Việt Nam hiện đại để lại nhiều dư âm nhất đối với tôi. Không ồn ào, không lên gân, nhưng từng trang sách đều khiến người đọc phải chậm lại để nghĩ về con người, về sự tha thứ và về giá trị của lòng nhân hậu.
