Có những bài hát không chỉ kể một câu chuyện tình, mà còn lưu giữ cả một quãng đời. “Il venait d’avoir 18 ans” của Dalida là một trong số đó – nơi ký ức, tuổi trẻ và những day dứt của thời gian hòa vào từng nhịp chậm của giọng ca mang vết thương đời.
Tôi nghe Dalida không phải như một khán giả, mà như người đang đọc một trang nhật ký được viết bằng âm nhạc. Giọng hát ấy trầm, giàu hơi thở và đôi khi như muốn vỡ ra ở những nốt cao – chẳng cần cố gắng diễn cảm, vì chính nó đã là cảm xúc. Bà không cố gắng diễn tả cảm xúc, bởi chính giọng hát đã là cảm xúc. Cái đẹp trong tiếng hát của Dalida không nằm ở kỹ thuật hoàn hảo, mà ở sự chân thật đến nhói lòng của những trải nghiệm đã đi qua.
Bài hát kể về một người phụ nữ gặp một chàng trai vừa tròn 18 tuổi, trên bề mặt đó là một câu chuyện tình đầy rung động, thậm chí có phần cấm kỵ. Nhưng ở tầng sâu hơn, tôi cảm nhận đây là cuộc đối thoại giữa tuổi trẻ và sự mất mát. Người phụ nữ ấy không còn ở tuổi mơ mộng, nhưng trong ánh mắt của chàng trai, cô nhìn thấy hình bóng của chính mình ngày trước.
Tôi luôn có cảm giác Dalida không hát cho người đàn ông ấy, mà đang hát cho chính bản thân mình, mỗi lần câu hát “Il venait d’avoir 18 ans” vang lên, nó giống như một lời thừa nhận rằng có những mùa xuân trong đời không thể quay lại, chỉ có thể cất giữ trong ký ức.
Cảm giác ấy càng hiện rõ khi tôi xem bộ phim về Dalida, cảnh chàng trai 18 tuổi lặng lẽ bước đi trên con đường vắng, còn người phụ nữ đứng bên khung cửa sổ nhìn theo. Màn mưa phủ xuống làm mọi thứ trở nên nhòe đi – con đường, bóng dáng người ra đi và cả những điều không thể giữ lại. Điều ám ảnh nhất không nằm ở sự chia ly, mà ở sự im lặng của khoảnh khắc ấy. Không có lời níu kéo, không có bi kịch được đẩy lên cao trào; chỉ có ánh mắt của một người hiểu rằng điều đẹp đẽ nhất rồi cũng sẽ trở thành ký ức.
Khi chàng trai khuất dần tôi có cảm giác người phụ nữ ấy không chỉ đang nhìn người mình yêu rời xa, cô đang nhìn tuổi trẻ của chính mình bước khỏi cuộc đời mình lần thứ hai.
Lần đầu là khi năm tháng âm thầm trôi qua.
Lần thứ hai là khi người đã khiến cô nhớ lại tuổi trẻ ấy cũng rời đi.
Có lẽ vì vậy mà bài hát không chỉ nói về một mối tình, nó nói về thời gian về những điều đẹp đẽ mà ta biết trước rằng mình không thể giữ lại, nhưng vẫn muốn nâng niu thêm một chút trước khi chúng biến mất. Câu hát: “Anh ấy chỉ mới 18 tuổi, còn tôi đã hai lần 18″, đó không đơn thuần là khoảng cách tuổi tác, mà là khoảng cách giữa vô tư và trải nghiệm, giữa người vẫn tin tình yêu có thể là tất cả và người đã hiểu rằng đôi khi tình yêu chỉ là một mùa ngắn trong đời.
Dalida cất lên câu hát ấy như người đặt dấu chấm cuối cùng cho một chương đời. Thế nhưng giọng hát lại không hề khép lại. Nó vẫn vang lên, mềm mại mà đau đáu, như tiếng đồng hồ trong căn phòng tĩnh lặng, nhắc rằng thời gian có thể trôi qua nhưng cảm xúc thì vẫn còn ở lại.
Tôi nghe đi nghe lại bài hát này và nhận ra rằng có lẽ ai trong chúng ta cũng giữ trong lòng một “lần 18 tuổi” của riêng mình – một tuổi trẻ đã đi qua nhưng chưa bao giờ thực sự mất. Âm nhạc, suy cho cùng, chính là cách con người giữ lại những khoảnh khắc mà thời gian đã mang đi.
Xem thêm các bài viết trong chuyên mục Cảm nhận văn học & nghệ thuật: https://bimnov.com/cam-nhan-van-hoc/
